Génesis 1:29. I Dios a bisa: “Mira, Mi a duna boso tur yerba ku ta duna simia, ... i tur palu, den kua tin fruta di un palu ku ta duna simia; e lo ta pa kuminda pa boso.”
Génesis 3:18. Lo bo kome yerba di kunuku.
NOTA: E dieta original pa e rasa humano tabata un dieta vegetariano di fruta, grano i nechi. Dios a agregá bèrdura na e dieta di Adam i Eva despues ku nan a peka i no por a kome mas di e palu di bida.
Mateo 4:23. I Hesus a kana den henter Galilea, siñando den nan snoanan, i predikando e evangelio di reino, i kura tur sorto di malesa i tur sorto di enfermedat meimei di e pueblo.
3 Juan 2. Ruman stimá, mi ta deseá riba tur kos pa bo prosperá i ta salú, meskos ku bo alma ta prosperá.
NOTA: Beibel ta siña ku nos salú físiko ta ekstremadamente importante pa Dios. Hesus a dediká mes tantu tempu na kura ku El a hasi na siña. Tin vários prinsipio bíbliko ku nos por sigui pa mehorá nos salú i alargá nos bida.
Salmo 105:37. El a saka nan ... i no tabatin ni un persona débil entre nan tribunan.
NOTA: Djis imaginá! Ora e pueblo di Dios a drenta e tera primintí, no tabatin ni un persona malu òf débil den henter e nashon.
1 Korintionan 6:19,20. Boso kurpa ta tèmpel di Spiritu Santu. … P’esei glorifiká Dios den boso kurpa.
Romanonan 12:1. Presentá boso kurpa komo un sakrifisio bibu, santu i aseptabel na Dios, ku ta boso sirbishi rasonabel.
NOTA: Dios ke pa nos kurpa ta Su lugá di biba santu. P’esei nos mester skohe pa hasié un lugá saludabel pa Su residensia.
1 Korintionan 10:31. P’esei, sea boso ta kome, òf bebe, òf kiko ku boso ta hasi, hasi tur pa e gloria di Dios.
NOTA: Nos mester aspirá pa biba di manera ku tur nos kustumbernan, asta nos komementu i bebementu, lo glorifiká Dios.
Proverbionan 20:1. Biña ta un bofonadó, bebida stèrki ta borotá: i ken ku ser engañá dor di dje no ta sabí.
NOTA: Bibidanan alkohóliko ta klaramente prohibí pa Skritura. E palabra “biña” den Beibel por nifiká sea djus di wendrùif fermentá òf no fermentá. Meskos ta konta pa e palabra “sidra” awendia. Proverbionan 23:29-32 ta duna e deskripshon bíbliko di biña fermentá, i Dios ta bisa ku nos no mester ni wak e! E úniko biña ku kristiannan mester usa ta “biña nobo,” ku ta djus di wendrùif dushi i no fermentá.
Isaias 65:8. Biña nobo ta ser hañá den e tròshi di wendrùif.
1 Korintionan 3:16,17. Boso ta e tèmpel di Dios. … Si un hende kontaminá e tèmpel di Dios, Dios lo destruyé.
Eksodo 20:13. Lo bo no mata.
NOTA: Kualke supstansia òf práktika insaludabel ku ta daña e kurpa òf ta hasi bida di un hende mas kòrtiku, mester ser poné un banda. Suisidio gradual ainda ta suisidio. Esaki, naturalmente, ta inkluí droganan dañino (manera tabaku den tur su formanan) i e hopi bibidanan ku ta kontené un droga popular pero sumamente perhudisial, yamá kafeina. Dios ta bisa ku E lo destruí hende ku konsientemente ta destruí nan tèmpel korporal.
Levítiko 11:3. Tur loke ta parti e huf, i ta di huf isples, i ta hèrkou kuminda.
Levítiko 11:9. Esakinan boso por kome di tur loke tin den awa: tur loke tin ala i skama … nan boso por kome.
NOTA: Mayoria piská ta limpi pa kuminda. Sinembargo, anguila, tribon, i bagre ta entre e eksepshonnan. Tur kriatura den awa ku no tin tantu ala komo skama ta impuru i no mester ser komé. Ehèmpelnan ta inkluí marisko, turtuga, sapu, kabaron, uster, etc.
Levítiko 11:15,16. Tur raf segun su sorto; I e avestrus, i e shoko, i e meuchi, i e kinikini segun su sorto.
NOTA: E lista den Levítiko 11 ta indiká ku paranan di rapiña, garnachi, i komedónan di piská ta impuru. Sinembargo, tur e paranan ku ta buska kuminda manera sloke, galiña, i kalakuna ta limpi.
Génesis 7:1,2. Bai abo i henter bo kas den e arka. … Di tur animal limpi bo mester hiba shete par ku bo, … i di bestianan ku no ta limpi un par.
NOTA: Nò, Dios su kategorianan di bestia limpi i impuru a eksistí for di Kreashon. Noe a ser bisá pa hiba animalnan limpi den e arka na shete par i impuru un par. Esaki tabata hopi tempu promé ku e lei di Moises.
Isaías 66:15,17. Pasobra, mira, Señor lo bini ku kandela, i ku su garoshinan manera un warwarú, pa drama su rabia ku furia. … Esnan ku santifiká nan mes, i purifiká nan mes … komiendo karni di porko, i abominashon, i raton, lo ser konsumí huntu, Señor ta bisa.
NOTA: Sí! Beibel ta demasiado simpel i kla pa mal komprondé. Na Su segundo binida, Señor lo destruí esnan ku sa kiko Su Palabra ta rekerí, sinembargo ta kome karni di porko i otro kumindanan impuru.
1 Korintionan 9:25. Tur hende ku ta aspirá dominio ta temperante den tur kos.
NOTA: Temperansia ta nifiká evitá kompletamente kosnan ku ta dañino i usa moderashon den e kosnan ku ta bon.
Levítiko 13:46. Tur e dianan ku e plaga lo ta den dje e lo ta impuru; … e lo biba su so; …
NOTA: E leinan di salú ku Dios a duna Su pueblo míles di aña pasá tabata sientífikamente hopi adelantá di nan tempu. Solamente den añanan resien nos a rekonosé kon berdaderamente grandi e benefisionan ku nan ta ofresé ta!
Isaias 65:25. Nan lo no hasi daño ni malu den henter Mi seru santu, Señor ta bisa.
Revelashon 21:4 Lo no tin morto mas.
NOTA: Tur loke Adam ku Eva a pèrdè ora piká a drenta, lo ser restourá den e reino nobo di Dios, inkluyendo e dieta vegetariano original. Lo no tin matamento ni devorashon di bestia den e tera nobo.
Ezekiel 11:18-20. Nan lo kita tur e kosnan abominabel for di dje. … I lo Mi duna nan un kurason, i lo Mi pone un spiritu nobo den boso; … Pa nan por kana den Mi statutonan, i warda Mi ordenansanan, i kumpli ku nan.
NOTA: Ora nos disidí di obedesé e leinan di salú di Dios, E ta pone un spiritu nobo den nos ku lo duna nos e poder nesesario pa biba saludabel (Juan 1:12).
Hopi hende a purba usa Pedro su vishon di e laken grandi (Echonan 10:9-28) pa hustifiká komementu di animal impuru. Nan ta bisa ku e ta proba ku Hesus a siña Su disipelnan ku tabata aseptabel pa kome kualke kriatura bibu.
Sinembargo, kada bes ku e laken a baha i Pedro a ser pidí pa mata i kome e bestianan impuru, el a kontestá: “Asina no, Señor, pasobra nunka mi a kome nada ku ta komun òf impuru.” Echonan 10:14. Tuma nota ku asta despues di tres aña i mei di skucha Hesus su siñansa, Pedro no a risibí e mínimo indikashon òf impreshon ku komementu di kuminda impuru tabata permití. Tambe ta interesante pa nota ku den su vishon, Pedro nunka a kohe nada pa kome for di e laken.
Pedro su vishon di e laken nunka tabata destiná pa santifiká e komementu di animalnan impuru. Pedro mes ta splika e nifikashon di e vishon den versíkulo 28: “Dios a mustrami ku mi no mester yama ningun hende komun òf impuru.” Atrobe den versíkulo 34, Pedro a resumí e punto di e vishon ora el a bisa: “Di bèrdat mi ta komprondé ku Dios no ta hasi distinshon di persona.”
E mensahe di Dios na Pedro tabatin di aber ku purifiká hende, no animal. E vishon akí a ser duná pa impreshoná e disipelnan hudiu ku nan no mester yama e paganonan impuru, i ku e evangelio mester a ser proklamá libremente na tur pueblo di mundu.
E spièrtamentu den 1 Timoteo 4:1-5 kontra un apostasia di último dianan ta envolví un kantidat di heresia: sigui diabelnan, prohibí pa kasa, i ordená pa apstené di sierto kuminda. Kisas e mal komprondementu di mas grandi a surgi riba versíkulo 4, kaminda ta ser deklará ku “tur kriatura di Dios ta bon.” E versíkulo akí ta nifiká ku tur kos kreá a ser trahá pa un propósito. Pero algun hende ta suponé ku e ta nifiká ku tur animal ta apto pa ser komé si hasi orashon sinseramente riba dje i e ser bendishoná ku e orashon di gradisimentu. Esaki lo a nifiká ku hasi orashon riba un buzzard, kakalaka, erizo òf raton djanochi lo hasié bon pa kuminda. Un interpretashon asina lo ta apsurdo i peligroso. “No gaña boso mes: Dios no ta laga hasi bofon di djE; pasobra loke un hende sembra, esei lo e kosechá tambe.” Galationan 6:7.
Pa evitá ku nos ta saka kualke konklushon robes, Pablo a hasi lihé pa agregá: “Pasobra e ta santifiká pa medio di e palabra di Dios i orashon.” Versíkulo 5. Pues e Palabra di Dios mester aprob’e promé, i despues e orashon di gradisimentu lo santifik’e pa ser komé.
Ta útil pa nota ku e palabra “karni” den e idioma original no ta limitá na kuminda di karni. E palabra griego “broma” simplemente ta nifiká “kuminda.” Nos por sa ku e diskushon di Pablo no ta envolví animalnan bíblikamente impuru, pasobra e karninan ku algun hende a prohibí tabata kumindanan “ku Dios a krea pa ser risibí ku gradisimentu di esnan ku ta kere i konosé e bèrdat.” Versíkulo 3.
Ta fásil pa haña den e Skrituranan un deskripshon di e kuminda ku Dios a krea pa ser risibí ku gradisimentu (Génesis 1:29; 3:18; Levítiko 11:1-22). E pasashi akí a ser skirbí na esnan ku “ta kere i konosé e bèrdat.” E Palabra di Dios ta e bèrdat. Solamente esnan ku “kere i konosé” Su Palabra lo ser hibá na e kosnan ei ku ta “santifiká” i kreá pa “ser risibí ku gradisimentu.” Esnan ku “santifiká nan mes” miéntras nan ta sigui kome karni impuru lo ser destruí na e segundo binida di Kristu (Isaias 66:15-17).