Lès 6 * 29 di yüli – 4 di ougùstùs

Prioridat di e Promesa

Sabat Atardi

Lesa pa e siman aki:

Gal. 3:15–20; Gen. 9:11–17; Mat. 5:17–20; Eks. 16:22–26; Gen. 15:1–6.

Versíkulo di Memoria:

“Pasobra si e erensia ta bin pa medio di lei, e no ta bin mas pa medio di un promesa; ma Dios a dun'é na Abraham pa medio di un promesa” (Galationan 3:18, ESV).

Un hende a puntra un polítiko un biaha: “Bo a warda tur e promesanan ku bo a hasi durante e kampaña?” E a kontestá: “Sí . . . wèl, por lo ménos tur e promesanan ku mi tabatin intenshon di warda.” Ken, un momentu òf otro, no a yega di ta na esun punta òf otro di un promesa kibrá? Ken no a yega di ta esun pa kibra un promesa òf esun ku un promesa hasí na dje a ser kibrá?

Tin biaha hende ta hasi un promesa, ku intenshon total di ward’é, pero, despues no ta hasié; otronan ta hasi un promesa, sabiendo, segun ku e zonidu ta sali for di nan boka òf e lèternan nan dedenan, tur kos ta un mentira.

Afortunadamente pa nos, e promesanan di Dios ta di un órden kompletamente diferente. E Palabra di Dios ta sigur i inkambiabel. “ ‘Mi a papia, i lo Mi lag’é pasa; Mi a proponé, i lo Mi hasié,’ Señor ta bisa” (Isa. 46:11, ESV).

Den e lès di e siman aki Pablo ta dirigí nos atenshon na e relashon entre e promesa di Dios na Abraham i e lei duná na Israel 430 aña despues. Kon e relashon entre e dos mester ser komprondé, i ki implikashonnan esei tin pa predikamentu di e evangelio?

* Studia e lès di e siman aki pa prepará pa Sabat, 5 di ougùstùs.

Djadumingu30 di yüli

Lei i Fe (Gal. 3:15–18)

Asta si su oponentenan a atmití ku e bida di Abraham tabata karakterisá primeramente pa fe, Pablo tabata sa ku ainda nan lo tabatin preguntanan tokante dikon Dios a duna e lei na Israel masoménos kuater siglo despues di Abraham. E dunamentu di e lei no a anulá kualke areglo anterior?

Kiko ta e punto di Pablo su analogia entre un boluntat final i tèstamènt di un persona i e pakto di Dios ku Abraham? Gal. 3:15-18.



Un pakto i un tèstamènt generalmente ta diferente. Un pakto ta típikamente un akuerdo mutuo entre dos òf mas hende, hopi biaha yamá un “kontrato” òf “tratado”; den kontraste, un tèstamènt ta e deklarashon di un solo persona. E tradukshon Griego di Tèstamènt Bieu, e Septuaginto, nunka ta tradusí e pakto di Dios ku Abraham ku e palabra Griego uzá pa akuerdo mutuo òf kontrato (syntheke). En kambio, e ta uza e palabra pa un tèstamènt òf un boluntat (diatheke). Dikon? Probablemente pasobra e traduktornan a rekonosé ku e pakto di Dios ku Abraham no tabata un tratado entre dos individuo, kaminda promesanan ku ta mara mutuamente ta ser hasí. Al kontrario, e pakto di Dios tabata basá riba nada otro ku Su propio boluntat. Ningun liña di “si, i, òf pero” tabata aneksá. Abraham mester a simplemente tuma Dios riba Su palabra.

Pablo ta sigui riba e nifikashon dòbel aki di “tèstamènt” i “pakto” pa asina enfatisá karakterístikanan spesífiko di e pakto di Dios na Abraham. Manera ku un tèstamènt humano, e promesa di Dios ta konserní un benefisiario spesífiko, Abraham i su desendientenan(Gen. 12:1–5, Gal. 3:16); e ta enbolbí tambe un herensia (Gen. 13:15, 17:8, Rom. 4:13, Gal. 3:29). Di mas importante pa Pablo ta e naturalesa inkambiabel di e promesa di Dios. Di mesun forma ku e tèstamènt di un persona no por ser kambiá unabes e a ser legalisá, asina e dunamentu di e lei atraves di Moises no por simplemente anulá e pakto anterior di Dios ku Abraham. E pakto di Dios ta un promesa (Gal. 3:16), i di ningun manera Dios ta un kibradó di promesa (Isa. 46:11, Hebr. 6:18).

Djaluna31 di yüli

Fe i Lei (Rom. 3:31)

Pablo a argumentá fuertemente pa e supremasia di fe, den relashon di un persona ku Dios. Bes tras bes e a deklará ku ni sirkumsishon ni kualke otro “obranan di lei” ta un prerekisito pa salbashon, “pasobra pa medio di obranan di lei ningun hende lo ser hustifiká” (Gal. 2:16, ESV). Mas ainda, no ta e obranan di lei ma fe ku ta e marka definí di e kreyente (Gal. 3:7). E nengashon ripití aki di e obranan di lei ta lanta e pregunta: “E lei tin apsolutamente ningun balor anto? Dios a anulá e lei?”

Pasobra salbashon ta pa fe i no pa medio di obranan di lei, Pablo ke men ku fe ta abolí e lei? Kiko e siguiente tèkstnan ta bisa nos? Kompará Rom. 3:31 ku Rom. Rom. 7:7, 12; 8:3 i Mat. 5:17–20.



E argumentu di Pablo den Romanonan 3 ta paralelo na su diskushon tokante fe i lei den Galationan. Sintiendo ku su komentarionan lo a hiba algun hende na konkluí ku e ta halsando fe a kosto di e lei, Pablo ta hasi un pregunta retóriko: “Nos ta anulá Lei anto dor di fe?” (ESV). E palabra tradusí komo “anulá” den Romanonan 3:31 (ESV) ta katargeo. Pablo ta uza e palabra aki frekuentemente, i e por ser tradusí komo “anulá” (Rom.3:3, ESV), “abolí” (Efe. 2:15), “deshasí” (Rom. 6:6), òf asta destruí (1 Kor. 6:13). Klaramente, si Pablo kier a aprobá e idea ku e lei di un manera òf otro a ser kitá na e krus, manera algun hende ta bisa ku e tabata siña, esaki lo tabata e momentu. Pero Pablo no solamente ta nenga e sintimentu ei ku un nò kategóriko, e ta deklará realmente ku su evangelio “ta establesé” e lei!

“E plan di hustifikashon pa fe ta revelá Dios Su konsiderashon pa Su lei dor di demandá i proveé e sakrifisio ekspiatorio. Si hustifikashon pa fe ta abolí lei, e ora ei no tabatin nesesidat pa e morto ekspiatorio di Kristu pa liberá e pekador for di su pikánan, i asina restour’é na pas ku Dios.

“Ademas, fe genuino ta impliká den su mes un disponibilidat sin reserva pa kumpli ku e boluntat di Dios den un bida di obediensia na Su lei. . . . Fe real, basá riba amor di henter kurason pa e Salbador, por hiba solamente na obediensia.”—The SDA Bible Commentary, tomo 6, p. 510.

Djamars1 di ougùstùs

E Propósito di e Lei

Den Galationan 3:19-29 Pablo ta hasi múltiple referensia na “e lei”. Na ki lei Pablo ta refiriendo primeramente den e sekshon aki di Galationan?



Algun, keriendo ku e palabra te ora ku den versíkulo 19 (ESV) ta indiká ku e lei aki tabata djis temporario, a pensa ku e pasashi mester referí na e lei seremonial, pasobra e propósito di e lei ei a ser kumplí na e krus i pues a yega na un fin. Ounke esaki tin sentido pa su mes, no ta parse ku e ta Pablo su punto den Galationan. Miéntras ku tantu e lei seremonial komo esun moral a ser “añadí” na Sinaí pa motibu di transgreshon, nos lo mira, dor di konsiderá e siguiente pregunta, ku Pablo parse tin e lei moral primeramente den mente.

Pablo ta bisa ku e lei a ser añadí? Na kiko e a ser añadí, i dikon? Kompará Gal. 3:19 ku Rom. 5:13, 20.



Pablo no ta bisando ku e lei a ser añadí na e pakto di Dios ku Abraham, komo si fuera e tabata algun sorto di anekso na un tèstamènt ku tabata modifiká e provishonnan original. E lei tabata den eksistensia hopi tempu promé ku Sinaí (mira e estudio di mayan). Pablo ke men, en kambio, ku e lei a ser duná na Israel pa un propósito kompletamente diferente. Tabata pa dirigí e pueblo bèk na Dios i e grasia ku E ta ofresé na tur ku bin serka djE pa medio di fe. E lei ta revelá na nos nos kondishon pekaminoso i nos nesesidat di e grasia di Dios. No tabata intenshon pa e lei ta un tipo di programa pa “gana” salbashon. Al kontrario, e a ser duná, Pablo ta bisa, “pa oumentá e transgreshon” (Rom. 5:20, ESV); es desir, pa mustra nos mas klaramente e piká den nos bida (Rom. 7:13).

Miéntras ku e lei seremonial tabata mustra na e Mesias i tabata enfatisá santidat i e nesesidat di un Salbador, ta e lei moral, ku su “Lo bo no”, ta revelá piká, ku ta mustra nos ku piká no ta djis un parti di nos kondishon natural ma ta, en realidat, un violashon di e lei di Dios (Rom. 3:20; 5:13, 20; 7:7, 8, 13). Ta p’esei Pablo ta bisa: “Kaminda no tin lei, no tin transgreshon” (Rom. 4:15, ESV). “E lei ta aktua komo un lup. E aparato ei en realidat no ta oumentá e kantidat di manchanan sushi ku ta susha un bistí, sino ta hasié sobresalí mas klaramente i ta revelá hopi mas di nan ku un hende ta kapas pa mira ku e wowo sunú.”—William Hendriksen, New Testament Commentary, Exposition on Galatians (Grand Rapids, Mich.: Baker Book House, 1968), p. 141.

Djarason2 di ougùstùs

Durashon di e Lei di Dios

Pablo su deklarashon tokante ku e lei a ser añadí na Sinaí ta nifiká ku e no tabata eksistí anteriormente? Si no ta asina, kiko tabata e diferensia promé i despues di Seru Sinaí? Lesa Gen. 9:5, 6; 18:19; 26:5; 39:7–10; Eks. 16:22–26.



Dios no tabatin mester di a revelá Su lei na Abraham ku bos, welek, i un kastigu di morto (Eks. 19:10-23). Dikon, anto, Dios a duna e lei na e Israelitanan di e forma aki? Tabata pasobra, durante nan sklabitut na Egipto, e Israelitanan a pèrdè e grandesa di Dios i Su normanan moral haltu for di bista. Komo resultado, nan mester a ser hasí konsiente di e grado di nan propio pekaminosidat i e santidat di e lei di Dios. E revelashon na Sinaí siguramente a hasi nèt esei.

Kiko Pablo ke men ora e bisa ku e lei a ser añadí “te ora ku e simia lo a bin, na kende e promesa a ser hasí”? Gal. 3:16-19 (ESV).



Hopi hende a komprondé ku e tèkst aki ta nifiká ku e lei duná na Seru Sinaí tabata temporario. E a drenta 430 aña despues di Abraham i a terminá ora Kristu a bin. E interpretashon aki, sinembargo, ta den konflikto ku loke Pablo ta bisa tokante e lei den Romanonan, komo tambe otro pasashinan den Beibel, manera Mateo 5:17-19.

E eror ku lesadónan ta hasi hopi biaha ku e pasashi aki ta di asumí ku e palabra te ora ku semper ta impliká un durashon limitá di tempu. Esaki no ta e kaso. Deskribiendo e persona ku ta teme Señor, Salmo 112:8 (ESV) ta bisa: “Su kurason ta firme; e lo no tin miedu, te ora ku e mira ku triunfo riba su atversarionan.” Esaki ke men ku ora e triunfá e lo haña miedu? Den Revelashon 2:25 (ESV) Hesus ta bisa: “Solamente tene duru na loke boso tin te ora Mi bin.” Hesus ke men ku unabes E bin, nos no mester ta fiel mas?

E papel di e lei no a terminá ku e binida di Kristu. E lo sigui mustra na piká tanten ku e lei ta eksistí. Pablo ta bisando ku e binida di Kristu ta marka un momentu desisivo den historia humano. Kristu por hasi loke e lei nunka por hasi—proveé un remedi berdadero pa piká, es desir, hustifiká pekadornan i pa medio di Su Spiritu kumpli ku Su lei den nan (Rom. 8:3, 4).

Djaweps3 di ougùstùs

E Superioridat di e Promesa

“E tabata den e kongregashon den desierto huntu ku e Angel ku tabata papia kuné riba Seru Sinaí, i ku tabata ku nos tatanan; i e a risibí palabranan bibu pa pasa na boso” (Echonan 7:38, NIV).

Den Galationan 3:19, 20, Pablo ta sigui su trein di pensamentu tokante ku e lei no ta anulá e pakto di grasia; esaki ta importante pasobra, si e teologia di su oponentenan tabata korekto, e lei lo a hasi nèt esei. Pensa, anto, kiko nos posishon komo pekador lo tabata si nos mester a dependé riba nos wardamentu di lei, kontrali na e grasia di Dios, pa salba nos. Al final nos lo tabata sin speransa.

Ounke e detayenan den e komentarionan di Pablo den Galationan 3:9, 20 ta difísil, su punto básiko ta kla: e lei ta supsidiario na e promesa, pasobra e a ser mediá atraves di angelnan i Moises. E konekshon di angelnan na e dunamentu di e lei no ta ser menshoná den Éksodo, pero e ta ser hañá den vários otro lugánan den Skritura (Deut. 33:2; Echonan 7:38, 53; Hebr. 2:2). Pablo ta uza e palabra mediadó den 1 Timoteo 2:5 den referensia na Kristu, pero su komentarionan akinan ta sugerí di forma fuerte ku e tin Deuteronomio 5:5 (ESV) den mente, kaminda Moises ta bisa: “Mi tabata para entre Señor i boso e tempu ei, pa deklará na boso e palabra di Señor.”

Mes mahestuoso ku e dunamentu di e lei tabata riba Sinaí, ku angelnan inkontabel den asistensia, i mes importante ku Moises tabata komo e dunadó di lei, e dunamentu di e lei tabata indirekto. Den kontraste total, e promesa di Dios a ser hasí direktamente na Abraham (i, pa e motibu ei, na tur kreyente), pasobra no tabatin nesesidat di un mediadó. Al final, ounke kon importante e lei ta, e no ta un supstituto pa e promesa di salbashon dor di grasia pa medio di fe. Al kontrario, e lei ta yuda nos komprondé mihó kon maravioso e promesa ei ta realmente.

Deskribí e naturalesa di e enkuentronan direkto di Abraham ku Dios. Ki benefisio tabatin ku un aserkamentu asina direkto ku Dios? Konsiderá Gen. 15:1–6, 18:1–33, 22:1–18.



Djabièrnè4 di ougùstùs

Pa mas Estudio:

“Den nan sklabitut e pueblo, te na un gran grado, a pèrdè e konosementu di Dios i di e prinsipionan di e pakto Abrahámiko. Ora E a libra nan for di Egipto, Dios a buska pa revelá na nan Su poder i Su miserikòrdia, pa nan por ser guiá na stima i konfi’E. E a hiba nan na Laman Kòrá, kaminda, persiguí dor di e Egipsionan, skapa tabata parse imposibel, pa nan por a realisá nan desamparo total, nan nesesidat di yudansa divino; i despues E a realisá liberashon pa nan. Asina nan a ser yená ku amor i gratitut na Dios i ku konfiansa den Su poder pa yuda nan. E a mara nan na Su mes komo e libertadó for di sklabitut temporal.

“Pero tabatin un bèrdat ainda mas grandi pa ser impreshoná riba nan mente. Bibando meimei di idolatria i korupshon, nan no tabatin un konsepto berdadero di e santidat di Dios, di e pekaminosidat eksepshonal di nan propio kurason, nan inabilidat total, den nan mes, pa rindi obediensia na e lei di Dios, i nan nesesidat di un Salbador. Tur esaki mester ser siñá.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 371.

E lei di Dios, papiá for di un grandesa teribel for di Sinaí, ta e ekspreshon di kondenashon pa e pekador. Ta e tarea di e lei pa kondená, pero den dje no tin poder pa pordoná òf pa redimí.”—Ellen G. White Comments, The SDA Bible Commentary, tomo. 6, p. 1094.

Preguntanan di Diskushon:

pregunta 1Pensa riba henter e idea aki di promesanan, spesialmente esnan kibrá. Kon bo a sinti tokante esnan ku a kibra nan promesa na bo? Kuantu diferensia e a hasi si un persona tabatin intenshon di ward’é i despues sea e no tabata por òf a kambia idea, òf si bo a realisá ku e persona nunka tabatin idea di ward’é? Kiko a pasa ku bo nivel di konfiansa despues ku e promesa a ser kibrá, loke sea tabata e motibu? Kiko e ta nifiká pa bo di sa ku bo por konfia e promesanan di Dios? Òf kisas e pregunta mester ta: Kon bo por siña konfia e promesanan di Dios na promé lugá?

pregunta 2Den ki formanan nos ta den peliger di ser korumpí dor di nos medioambiente te na e punto ku nos ta pèrdè e bèrdatnan importante ku Dios a duna nos for di bista? Kon nos por hasi nos mes konsiente di kiko e influensianan korupto ei ta, i despues kon nos por kontrarestá nan?

Resúmen:

E dunamentu di e lei riba Sinaí no a hasi e promesa ku Dios a hasi na Abraham inválido, ni e lei no a kambia e provishonnan di e promesa. E lei a ser duná pa asina hende por a ser hasí konsiente di e berdadero grado di nan pekaminosidat i rekonosé nan nesesidat di e promesa di Dios na Abraham i su desendientenan.