Lès 1 * 30 di sèptèmber - 6 di òktober

Apòstel Pablo na Roma

Sabat Atardi

Lesa pa e siman aki:

Rom. 15:20-27, Echonan 28:17-31, Fil. 1:12, Rom. 1:7, Efesionan 1, Rom. 15:14.

Versíkulo di Memoria:

“Na promé lugá mi ta gradisí mi Dios pa medio di Hesukristu pa boso tur, pasobra boso fe ta ser proklamá den henter mundu” (Romanonan 1:8, NKJV).

Ta importante pa un studiante di e buki di Romanonan komprondé e trasfondo históriko di e buki. Konteksto semper ta krusial ora ta purba komprondé e Palabra di Dios. Nos mester konosé i komprondé e asuntunan ku tabata ser referí na dje. Pablo tabata skirbiendo na un grupo spesífiko di Kristiannan den un tempu spesífiko i pa un rason spesífiko; sabiendo e rason ei tantu ku ta posibel lo benefisiá nos grandemente den nos estudio.

Asina, laga nos bai bèk den tempu. Laga nos transportá nos mes bèk na Roma di promé siglo, bira miembronan di e kongregashon einan, i e ora ei, komo miembronan di iglesia di promé siglo, laga nos skucha Pablo i e palabranan ku Spiritu Santu a dun’é pa entregá na e kreyentenan na Roma.

I tòg, ounke kon lokalisá e asuntunan inmediato ku Pablo tabata referí na dje tabata, e prinsipionan nan tras, den e kaso aki e pregunta di Kon un persona ta ser salbá?, ta universal. Sí, Pablo tabata papiando na un grupo spesífiko di hende; i sí, e tabatin un asuntu spesífiko den mente ora e a skirbi e karta. Pero manera nos sa, hopi siglo despues den un tempu i konteksto totalmente diferente, e palabranan ku e a skirbi tabata mes relevante pa Martin Lutero ku nan tabata pa Pablo ora e a skirbi nan promé biaha. I nan ta relevante pa nos tambe awe.

* Studia e lès di e siman aki pa prepará pa Sabat, 7 di òktober.

Djadumingu1 di òktober

E Karta di Apòstel Pablo

Romanonan 16:1, 2 ta indiká ku probablemente Pablo a skirbi Romanonan den e stat Griego di Cenchreae, ku tabata serka di Korinto. Pablo su menshon di Phoebe, un habitante di Korinto mas grandi, ta establesé e lugá ei komo e probabel trasfondo pa e karta na e Romanonan.

Un di e propósitonan di establesé e siudat di orígen di e epístolanan di Tèstamènt Nobo ta pa konstatá e fecha di skirbimentu. Pa motibu ku Pablo tabata biaha hopi, pa sa su posishon geográfiko na un momentu partikular ta duna nos un klave na e fecha.

Pablo a establesé e iglesia na Korinto riba su di dos biahe mishonero, A.D. 49-52 (lesa Echonan 18:1-18). Riba su di tres biahe, A.D. 53-58, e a bishitá Gresia atrobe (Echonan 20:2, 3) i a risibí un ofrenda pa e santunan na Yerusalèm serka di final di su biahe (Rom. 15:25, 26). P’esei e Epístola na e Romanonan a ser skirbí probablemente den e promé lunanan di A.D. 58.

Ki otro iglesianan importante Pablo a bishitá riba su di tres biahe mishonero? Echonan 18:23.



Bishitando e iglesianan di Galatia, Pablo a deskubrí ku durante su ousensia maestronan falsu a konvensé e miembronan pa someté na sirkumsishon i pa warda e otro preseptonan di e lei di Moises. Ku miedu ku su oponentenan por a alkansá Roma promé ku e a yega, Pablo a skirbi un karta (Romanonan) pa prevení e mesun tragedia di sosodé na Roma. Hende ta kere ku e Epístola na e Galationan tambe a ser skirbí for di Korinto durante e tres lunanan di Pablo ayanan riba su di tres biahe mishonero, kisas djis despues di su yegada.

“Den su epístola na e Romanonan, Pablo a establesé e gran prinsipionan di e evangelio. E a deklará su posishon riba e preguntanan ku tabata agitá e iglesianan Hudiu i Pagano, i a mustra ku e speransanan i promesanan ku un tempu tabata pertenesé spesialmente na e Hudiunan awor a ser ofresé na e Paganonan tambe.” - Ellen G. White, The Acts of the Apostles, p. 373.

Manera nos a bisa, ta importante den estudio di kualke buki di Beibel pa sa dikon e a ser skirbí; es desir, di kua situashon e tabata trata. Por lo tantu, ta importante pa nos komprondementu di e Epístola na e Romanonan pa sa kua preguntanan tabata agitando e iglesianan Hudiu i Pagano. E lès di otro siman lo trata e preguntanan aki.

Djaluna2 di òktober

Pablo su Deseo pa Bishitá Roma

No tin kuestion ku e toke personal ta e mihó manera pa komuniká den mayoria kaso. Nos por yama na telefòn, e-mail, chat, asta Skype, pero kara kara, karni na karni, ta e mihó forma pa komuniká. Ta pa e motibu ei Pablo a anunsiá den su karta na e Romanonan ku e tabatin intenshon di mira nan en persona. E tabata ke pa nan sa ku e tabata biniendo, i pakiko.

Lesa Romanonan 15:20-27. Ki motibunan Pablo ta duna ku e no a bishitá Roma mas promé? Kiko a pon’é disidí di bin ora e a bin? Kon sentral mishon tabata p’e den su rasonamentu? Kiko nos por siña tokante mishon i testifikashon for di e palabranan di Pablo akinan? Ki punto interesante, i importante, Pablo ta enfatisá den Romanonan 15:27 tokante Hudiunan i Paganonan?



No tabata Pablo su propósito pa establesé su mes na Roma. Tabata su deseo pa evangelisá Spaña. E a spera di haña sosten di e Kristiannan na Roma pa e riesgo aki.

Ki prinsipio importante nos por saka enkuanto di henter e kuestion di mishon for di e echo ku Pablo a buska yudansa di un iglesia establesé pa evangelisá un área nobo?



Djamars3 di òktober

Pablo na Roma

“Awor ora nos a yega Roma, e senturion a entregá e prizoneronan na e kapitan di guardia; pero a ser permití na Pablo pa keda biba riba su mes, huntu ku e sòldá ku tabata vigil'é” (Echonan 28:16, NKJV).

Kiko e tèkst aki ta bisa nos tokante kon Pablo finalmente a yega Roma? Ki lès nos por saka for di esaki tokante e kosnan inesperá i indeseá ku asina tantu biaha ta bin den nos direkshon?



Pablo a yega Yerusalèm na final di su di tres biahe mishonero ku su ofrenda pa e pobernan, kua e a kolektá for di e kongregashonnan di Oropa i Asia Menor. Pero eventonan inesperá tabata ward’é. E a ser arestá i enkadená. Despues di a ser tené prizonero pa dos aña na Cesarea, e a apelá na Cesar. Algun tres aña despues di su aresto, e a yega Roma, probablemente no den e forma ku tabata su intenshon ora e a skirbi pa promé biaha añanan promé na e iglesia di Roma tokante su intenshon pa bishitá e iglesia ayanan.

Kiko Echonan 28:17-31 ta bisa nos tokante Pablo su tempu na Roma? Mas importante ainda, ki lès nos por siña for di nan?



“No dor di Pablo su sermonnan, ma dor di su kadenanan, e atenshon di e korte a ser atraé na Kristianismo. Tabata komo un koutivo ku e a kibra di asina tantu alma e lasonan ku tabata tene nan den sklabitut d piká. Ni esaki tabata tur kos. E a deklará: ‘Hopi di e rumannan den Señor, konfiando pa motibu di mi kadenanan, tin muchu mas kurashi pa papia e palabra sin miedu.’ Filipensenan 1:14.” - Ellen G. White, The Acts of the Apostles, p. 464.

Djarason4 di òktober

E “Santunan” na Roma

Ata aki Pablo su saludo na e iglesia di Roma: “Na tur ku ta na Roma, stimánan di Dios, yamá pa ta santunan: Grasia na boso i pas for di Dios nos Tata, i di Señor Hesukristu” (Rom. 1:7). Ki prinsipionan di bèrdat, di teologia, i di fe nos por saka for di e palabranan aki?



Stimánan di Dios. Miéntras ku ta bèrdat ku Dios ta stima mundu, den un sentido special Dios ta stima esnan ku a skoh’E, esnan ku a respondé na Su amor.

Nos ta mira esaki den e esfera humano. Nos ta stima den un forma special esnan ku stima nos; ku nan tin un interkambio mutuo di afekshon. Amor ta demandá kontesta. Ora e kontesta no ta bini, amor ta limitá den su ekspreshon di mas pleno.

Yamá pa ta santunan. Den algun tradukshon e frase “pa ta” ta den lèter skùin, kua ta nifiká ku e traduktornan a añadí e palabranan. Pero e dos palabranan aki por ser lagá afó lagando e nifikashon intakto. Ora nan ser lagá afó nos ta haña e ekspreshon “yamá santunan”; es desir, “designá santunan”.

Santunan ta e tradukshon di e hagioi Griego, kua literalmente ta nifiká “esnan santu”. Santu ta nifiká “dediká”. Un santu ta un hende ku a ser “poné apart” dor di Dios. E por tin ainda un kaminda largu pa bai den santifikashon, ma e echo ku e persona aki a skohe Kristu komo Señor ta loke ta destin’é komo un santu, den Beibel su nifikashon di e palabra.

Pablo ta bisa ku nan a ser”yamá pa ta santunan”. Esaki ta nifiká ku algun hende no ta ser yamá? Kon Efesionan 1:4, Hebreonan 2:9, i 2 Pedro 3:9 ta yuda nos komprondé kiko Pablo ke men?



E gran nobo di e evangelio ta ku e morto di Kristu tabata universal; e tabata pa tur ser humano. Tur a ser yamá pa ta salbá den djE, “yamá pa ta santunan” asta promé ku fundashon di mundu. E intenshon original di Dios tabata pa henter humanidat haña salbashon den Hesus. E kandela final di fièrnu tabata intenshoná solamente pa diabel i su angelnan (Mat. 25:41). Ku algun hende no ta probechá di loke a ser ofresé no ta kita for di e maravia di e regalo nada mas ku un hende, ku ta bai riba un wèlga di hamber den un marshe, ta kita for di e rikesanan maravioso ku ta ser hañá einan.

Djaweps5 di òktober

E Kreyentenan na Roma

“Na promé lugá mi ta gradisí mi Dios pa medio di Hesukristu pa boso tur, pasobra boso fe ta ser proklamá den henter mundu” (Rom. 1:8).

No ta konosí kon e kongregashon na Roma a ser establesé. E tradishon ku e iglesia a ser fundá dor di Pedro òf Pablo ta sin fundeshi históriko. Kisas personanan laiko a estables’é, konversonan riba Dia di Pentekostes na Yerusalèm (Echonan 2) ku e tempu ei a bishitá òf a muda pa Roma Òf kisas na algun periodo mas despues konversonan ku a muda bai Roma a testifiká di nan fe den e kapital mundial ei.

Ta sorprendente ku djis den un par di dékada for di Pentekostes un kongregashon ku aparentemente no a risibí bishita apostóliko mester ta asina ampliamente konosí. “Apesar di e oposishon, binti aña despues di e krusifikashon di Kristu tabatin un iglesia bibu, sinsero na Roma. E iglesia aki tabata fuerte i zeloso, i Señor a obra p’e.” - Ellen G. White Comments, The SDA Bible Commentary, vol. 6, p. 1067.

“Fe” aki probablemente ta inkluí e sentido mas amplio di fieldat; es desir, fieldat na e forma nobo di bida ku nan a deskubrí den Kristu.

Lesa Romanonan 15:14. Kon Pablo ta deskribí e iglesia na Roma?



At’akí tres elemento ku Pablo a selektá komo digno di nota den e eksperensia di e Kristian Romano:

  1. “Yen di bondat”. Hende lo a bisa esaki di nos propio eksperensianan? Si nan asosiá ku nos, ta e abundansia di bondat den nos ku ta atraé nan atenshon?
  2. “Yená ku tur konosementu”. Beibel repetidamente ta enfatisá e importansia di iluminashon, informashon, i konosementu. Kristiannan ta ser urgí pa studia Beibel i pa bira bon informá pa ku su siñansanan. “E palabranan ‘Un kurason nobo lo Mi duna boso,’ ta nifiká ‘Un mente nobo lo Mi duna boso.’ Un kambio di kurason semper ta ser asistí pa un konvikshon kla di deber Kristian, un komprondementu di bèrdat.” - Ellen G. White, My Life Today, p. 24.
  3. “Kapas . . . pa spièrta otro.” Ningun hende por prosperá spiritualmente si e ta isolá for di otro kreyentenan. Nos mester ta kapas pa enkurashá otronan i, na mes momentu, ser enkurashá dor di otronan.

Djabièrnè6 di òktober

Pa mas Estudio:

Lesa Ellen G. White, “The Mysteries of the Bible”, p. 706, den Testimonies for the Church, tomo. 5; “Salvation to the Jews”, p. 372-374, den The Acts of the Apostles. Lesa tambe The SDA Bible Dictionary, p. 922; i The SDA Bible Commentary, tomo. 6, p. 467, 468.

“E salbashon di humanidat no ta resultá for di un rekonsiderashon òf improvisashon hasí nesesario pa motibu di un buèlta inesperá di eventonan despues ku piká a surgi. Mas bien, e ta manifestá for di un plan divino pa redenshon di hende, formulá promé ku fundashon di e mundu aki (1 Kor. 2:7; Efe. 1:3, 14; 2 Tes. 2:13, 14) i basá riba e amor eterno di Dios pa humanidat (Yer. 31:3).

“E plan aki ta enserá eternidat pasá, e presente históriko, i eternidat futuro. E ta inkluí realidatnan i bendishon tal manera elekshon i predestinashon pa ta e pueblo eskohí di Dios i karga semehansa na Kristu, redenshon i pordon, e unidat di tur kos den Kristu, seyando ku Spiritu Santu, resepshon di e herensia eterno, i glorifikashon (Efe. 1:3-14). Sentral na e plan tin e sufrimentu i morto di Hesus, kua no tabata un kasualidat di historia ni e produkto di meramente desishon humano, sino tabata ankrá den e propósito redentivo di Dios (Echonan 4:27, 28). Hesus tabata den bèrdat ‘e Lamchi matá for di fundashon di mundu’ (Rev. 13:8, KJV).”-The Handbook of Seventh-day Adventist Theology (Hagerstown, Md.: Review and Herald Publishing, 2000), p. 275, 276.

Preguntanan di Diskushon:

pregunta 1Den klas, papia tokante nifikashon di e Reforma Protestant. Pensa spesialmente riba e pregunta aki: Kon diferente nos mundu lo tabata awe sin dje?

pregunta 2Meditá mas riba e idea ku nos a ser yamá pa tin salbashon, asta promé ku fundashon di mundu (lesa tambe Tito 1:1, 2; 2 Tim. 1:8, 9). Dikon nos mester haña esaki asina alentador? Kiko esaki ta bisa nos tokante e amor di Dios pa tur ser humano? Dikon, anto, e ta asina trágiko ora hende bira nan lomba pa loke a ser ofresé asina gratuitamente na nan?

pregunta 3Meditá riba e pregunta na final di e studio di djaweps. Kon bo klas por yuda mehorá e reputashon di bo iglesia, si mester?