*8 – 14 di òktober
Gen. 1:24–27; Gen. 2:7,19; Mat. 10:28; Ekl. 12:1–7; 1 Reinan 2:10; 1 Reinan 22:40.
“E ora ei SEÑOR Dios a forma hende di e stòf di tera i a supla e rosea di bida den su nanishi; i hende a bira un ser bibu” (Génesis 2:7).
E tenshon entre e palabra di Dios, “ ‘Boso lo muri’ ” (Gen. 2:16,17, NRSV) i e promesa falsifiká di Satanas, “Siguramente boso lo no muri!” (Gen. 3:4, NASB) no tabata restringí na Hòfi di Eden. El a eko a traves di henter historia.
Hopi hende ta purba harmonisá e palabranan di Satanas ku e palabranan di Dios. Pa nan, e spièrtamentu, “Boso lo muri” ta referí solamente na e kurpa físiko mortal, miéntras e promesa “Siguramente boso lo no muri!” ta un alushon na un alma òf spiritu inmortal.
Pero e aserkamentu akí no ta funshoná. Por ehèmpel, por harmonisá palabranan kontradiktorio di Dios i di Satanas? Tin un alma òf spiritu inmaterial ku konsientemente ta sobrebibí morto físiko? Tin hopi intento filosófiko i asta sientífiko pa kontestá e preguntanan akí. Pero, komo kristiannan basá riba Beibel, nos mester rekonosé ku solamente e Dios Todopoderoso, Esun kende a krea nos, konosé nos perfektamente tambe (lesa Salmo 139). Pues, solamente den Su Palabra na nos, e Skrituranan, nos por haña kontestanan riba e preguntanan krusial akí.
E siman akí nos lo konsiderá kon Tèstamènt Bieu ta definí naturalesa humano i e kondishon di sernan humano na morto.
*Studia e lès di e siman akí pa prepará pa Sabat, 15 di òktober.
9 di òktober
Lesa Génesis 1:24–27 i Génesis 2:7,19. Ki similaridatnan i diferensianan bo por mira entre e manera ku Dios a krea e animalnan i humanidat? Kiko Génesis 2:7 ta bisa nos tokante naturalesa humano?
E relato di Génesis ta deklará ku riba e di seis dia di e siman di Kreashon Señor Dios a trese animalnan di tera i e promé sernan humano, un pareha, na bida (Gen. 1:24–27). Ta bisa nos ku El a “forma for di tera tur e animalnan salbahe i tur e paranan den shelu” (Gen. 2:19, NIV). Tambe El a “forma un hòmber for di e stòf di tera” (Gen. 2:7, NIV).
Aunke tantu animal komo hende igualmente tabata trahá for di “tera,” e formashon di hende tabata distinto for di esun di animal den dos forma prinsipal. Di promé, Dios a forma e hòmber físikamente, i despues a “supla den su nanishi e rosea di bida, i e hòmber a bira un ser bibu” (Gen. 2:7, NIV). E tabata un entidat físiko promé ku el a bira unu bibu. Di dos, Dios a krea humanidat tantu maskulino komo femenino den e imágen mes i semehansa di e Deidat (Gen. 1:26,27).
Génesis 2:7 ta splika ku e infushon di e “rosea di bida” den e kurpa físiko di Adam a transform’é den “un ser bibu” (hebr. Nephesh chayyah) òf literalmente “un alma bibu” (KJV). E ta nifiká ku kada un di nos no tin un alma ku por eksistí separá for di e kurpa. Mas bien, kada un di nos ta un ser bibu òf un alma bibu. E afirmashon ku e “alma” akí ta un entidat konsiente ku por eksistí separá for di e kurpa humano ta un idea pagano, no bíbliko. Komprendiendo e naturalesa berdadero di humanidat ta prevení nos di aseptá e noshon popular di un alma spiritual i tur e erornan peligroso konstruí riba e kreensia ei.
No tin un eksistensia konsiente di niun parti isolá di e ser humano separá for di e persona komo un totalidat. Dios a krea nos di un manera temeroso i maravioso, i nos no mester spekulá mas ayá di loke Skritura en realidat ta bisa tokante e asuntu spesífiko akí. De echo, no solamente e naturalesa mes di bida ta un misterio (sientífikonan ainda no por ta di akuerdo riba eksaktamente kiko ta nifiká pa un hende ta na bida), ainda mas misterioso ta e naturalesa di estado konsiente. Kon e poko liber di tehido material (sèlnan i kímikonan) den nos kabes, e seleber, ta tene i krea kosnan inmaterial manera pensamentu i emoshon? Esnan ku ta studia e idea akí ta atmití ku realmente nos no sa.
Ki un milager bida ta! Dikon nos mester regosihá den e don di no solamente bida, sino di bida eterno tambe, un milager ainda mas grandi?
10 di òktober
Lesa Ezekiel 18:4,20 i Mateo 10:28. Kon e versíkulonan akí por yuda nos komprendé e naturalesa di e alma humano?
Bida humano den e mundu pekaminoso akí ta frágil i transitorio (Isa. 40:1–8). Nada infektá ku piká por ta eterno pa naturalesa. “P’esei, meskos ku a traves di un hende piká a drenta mundu, i morto a traves di piká, i asina morto a plama na tur hende, pasobra tur a peka” (Rom. 5:12, NKJV). Morto ta e konsekuensia natural di piká, ku ta afektá tur bida akinan.
Riba e asuntu akí, tin dos konsepto bíbliko importante. Unu ta ku sernan humano i animalnan tur dos ta muri. Manera Rei Salomon a deklará: “ ‘Siguramente e destino di sernan humano ta meskos ku esun di e animalnan; e mesun destino ta spera tur dos: Manera esun ta muri, asina e otro ta muri. Tur tin e mesun rosea; hende no tin bentaha riba animalnan. . . . Tur ta bai mesun kaminda; tur a bini di stòf, i na stòf tur ta bolbe’ ” (Ekl. 3:19,20, NIV).
E di dos konsepto ta ku e morto físiko di un persona ta impliká e suspenshon di su eksistensia komo un alma bibu (Hebr. nephesh). Den Génesis 2:16,17, Dios a spièrta Adam i Eva ku si algun bia nan mester peka, komiendo for di e palu di konosementu di bon i malu, nan lo a muri.
Ripitiendo e spièrtamentu akí, Señor a reforsá e punto den Ezekiel 18:4,20: “E alma ku peka lo muri” (NKJV). E deklarashon akí tin dos implikashon prinsipal. Unu ta ku ya ku tur ser humano ta pekador, nos tur ta bou di e proseso inevitabel di bira bieu i muri (Rom. 3:9–18,23). Un otro implikashon ta ku e konsepto bíbliko akí ta anulá e noshon popular di un supuesto inmortalidat di e alma. Si e alma ta inmortal i ta eksistí bibu den un otro esfera despues di morto, e ora ei nos no ta muri realmente despues di tur kos, bèrdat?
Kontrali na esei, e solushon bíbliko pa e dilema di morto no ta un alma sin kurpa ku ta dual drenta sea den paraiso òf den purgatorio, òf asta den fièrnu. E solushon ta enbèrdat e resurekshon final di esnan ku a muri den Kristu. Manera Hesus a deklará den Su sermon riba e Pan di Bida, “ ‘tur hende ku mira e Yu i kere den djE por tin bida eterno; i lo Mi lant’é riba e último dia’ ” (Juan 6:40, NKJV).
Dikon e garantia di e Segundo Binida, ku Kristu a hasi sigur pa medio di Su promé binida (i despues di tur kos, ki bon e promé binida di Kristu tabata sin e Segundo?), ta asina krusial pa tur ku ta kere? Ki speransa nos lo tabatin sin e promesa di Su regreso?
11 di òktober
Lesa Génesis 2:7 i Eklesiastes 12:1–7. Ki kontraste bo por mira entre e dos pasashinan bíbliko akí? Kon nan por yuda nos komprendé mihó e kondishon humano den morto? Lesa tambe Génesis 7:22.
Manera nos a mira kaba, Beibel ta siña ku e ser humano ta un alma (Gen. 2:7), i e alma ta stòp di eksistí ora e kurpa muri (Ezek. 18:4,20).
Pero ke tal di e “spiritu”? E no ta keda konsiente asta despues di morto di e kurpa? Hopi kristian ta kere esei, i nan ta asta purba hustifiká nan punto di bista sitando Eklesiastes 12:7, ku ta bisa: “E ora ei e stòf lo bolbe na tera manera e tabata, i e spiritu lo bolbe na Dios kende a dun’é” (NKJV). Pero e deklarashon akí no ta sugerí ku e spiritu di e mortonan ta keda konsiente den presensia di Dios.
Eklasiastes 12:1–7, den términonan bastante dramátiko, ta deskribí e proseso di bira bieu, kulminando ku morto. Versíkulo 7 ta referí na morto komo e retroseso di e proseso di kreashon menshoná den Génesis 2:7. Manera ya a deklará, riba e di seis dia di e siman di Kreashon “Señor Dios a forma hende di e stòf di tera i a supla e rosea di bida den su nanishi; i hende a bira un ser bibu” (Gen. 2:7, NKJV). Pero awor, Eklesiastes 12:7 ta bisa nos ku “e stòf lo bolbe na tera manera e tabata, i e spiritu lo bolbe na Dios kende a dun’é” (NKJV). Asina, e rosea di bida ku Dios a respirá den nanishi di Adam, i ku El a proveé tambe pa tur otro ser humano, ta bolbe na Dios òf, den otro palabra, simplemente ta stòp di kore den i a traves di nan.
Nos mester tene den mente ku Eklesiastes 12:7 ta deskribí e proseso di muri di tur ser humano i ta hasi esei sin distinguí entre e hustu i e malbado. Si e presunto spiritunan di tur ku muri sobrebibí komo entidatnan konsiente den presensia di Dios, e ora ei e spiritunan di e malbadonan ta serka Dios? E idea akí no ta den harmonia ku e siñansa general di e Skrituranan. Pasobra e mesun proseso di murimentu ta tuma lugá ku tantu sernan humano komo ku animalnan (Ekl. 3:19,20), morto no ta nada mas ku stòp di eksistí komo sernan bibu. Manera e salmista a deklará: “Bo ta skonde Bo kara, nan ta preokupá; Bo ta kita nan rosea, nan ta muri i ta bolbe na nan stòf” (Salmo 104:29, NKJV).
Hopi biaha nos ta bisa ku morto ta djis parti di bida. Dikon esei ta asina robes? Morto ta kontrali di bida, e enemigu di bida. Ki gran speransa, anto, nos ta haña den e versíkulo akí: “E último enemigu ku lo ta destruí ta morto” (1 Kor. 15:26, NKJV)?
12 di òktober
Lesa Job 3:11–13; Salmo 115:17; Salmo 146:4; i Eklesiastes 9:5,10. Kiko nos por siña di e pasashinan akí tokante e kondishon di sernan humano na morto?
Algun komentarista di Beibel ta argumentá ku no por uza e pasashinan akí (Job 3:11–13; Salmo 115:17; Salmo 146:4; Ekl. 9:5,10), skirbí den lenguahe poétiko, pa definí e kondishon di sernan humano ora nan muri. Ta bèrdat ku tin biaha poesia por ta ambiguo i fásilmente mal komprendé, pero esaki no ta e kaso ku e versíkulonan akí. Nan lenguahe ta kla, i nan konseptonan ta den kompletu harmonia ku e siñansanan general di Tèstamènt Bieu riba e tema.
Di promé den Job 3, e patriarka ta lamentá su mes nasementu, debí na tur e sufrimentu. (Den e momentonan mas horibel, ken no a yega di deseá ku nunka e lo a nase?) E ta rekonosé ku si el a muri na su nasementu, e lo a keda drumí i na pas (Job 3:11,13).
Salmo 115 ta definí e lugá kaminda ta warda e mortonan komo un lugá di silensio, pasobra “e mortonan no ta alabá SEÑOR” (Salmo 115:17, NKJV). Esaki apénas ta zona manera kos ku e mortonan, e mortonan fiel (i gradesidu), ta den shelu alabando Dios.
Di akuerdo ku Salmo 146, e aktividatnan mental di e individuo ta stòp ku morto: “Su spiritu ta bai, e ta bolbe na tera; riba e dia ei mes su plannan ta peresé” (Salmo 146:4, NASB). Esaki ta un deskripshon bíbliko perfekto di loke ta sosodé na morto.
I Eklesiastes 9 ta añadí ku “e mortonan no sa nada” i den graf “no tin trabou òf aktividat òf konosementu òf sabiduria” (Ekl. 9:5,10, NKJV). E deklarashonnan akí ta konfirmá e siñansa bíbliko ku e mortonan ta inkonsiente.
E siñansa bíbliko di inkonsiensia na morto no mester generá niun pániko den kristiannan. Promé ku tur kos, no tin un fièrnu ku ta kima eternamente òf purgatorio temporal sperando esnan ku muri no salbá. Di dos, tin un rekompensa maravioso sperando riba esnan ku muri den Kristu. Nada straño ku “pa e kreyente, morto ta djis un asuntu chikitu. . . . Pa e kristian, morto ta djis un soño, un momento di silensio i skuridat. E bida ta skondí ku Kristu den Dios, i ‘ora Kristu, kende ta nos bida, lo aparesé, e ora ei bo tambe lo aparesé huntu kunE den gloria.’ Juan 8:51,52; Kol. 3:4.”—Ellen G. White, The Desire of Ages, p. 787.
Pensa riba e mortonan den Kristu. Nan ta sera nan wowonan den morto i, sea den graf 1.500 aña òf 5 luna, ta mesun kos pa nan. E siguiente kos ku nan sa ta e regreso di Kristu. Kon, anto, un hende lo por argumentá ku, den un sentido, e mortonan tin e mihó ku nos, e bibunan, tin e?
13 di òktober
Lesa Génesis 25:8, 2 Samuel 7:12; 1 Reinan 2:10; i 1 Reinan 22:40. Kiko e tekstonan akí ta añadí na bo komprendementu di morto?
Tèstamènt Bieu ta ekspresá den diferente forma e ideanan di morto i entiero. Unu ta e noshon di ta reuní ku bo mes hendenan. Por ehèmpel, tokante Abraham, ta bisa nos ku el a “hala su último rosea i a muri na un bon edat avansá, un hòmber bieu i yen di añanan, i a reunié ku su pueblo” (Gen. 25:8, NKJV). A reuní Aaron i Moises tambe ku nan respektivo pueblo (Deut. 32:50).
Kiko e echo ku, tantu bon komo mal reinan, a bai na e mesun lugá ora nan a muri, ta siña nos tokante e naturalesa di morto? (2 Reinan 24:6, 2 Kron. 32:33).
Un otro manera di deskribí morto ta dor di deklará ku un hende a sosegá serka e antepasadonan. Tokante morto di Rei David, Beibel ta bisa ku el a “sosegá huntu ku su tatanan, i a der’é den e Stat di David” (1 Reinan 2:10, NKJV). Ta uza e mesun ekspreshon tambe tokante vários otro reinan hebreo, tantu reinan fiel komo reinan infiel.
Nos por identifiká por lo ménos tres aspekto signifikante di sosegá serka e antepasadonan. Unu ta e idea ku trempan òf lat e momento lo yega ku nos mester sosegá di nos trabounan ku ta kansa i sufrimentu. Un otro idea ta ku nos no ta esnan di promé i úniko ku ta sigui e kaminda indeseabel ei, pasobra nos antepasadonan ya a bai nos dilanti. Un di tres idea ta ku, dor di ta derá serka di nan, nos no ta nos so sino ta permanesé huntu asta durante e inkonsiensia di morto. Esaki kisas no tin mashá sentido pa algun kultura individualista moderno, pero e tabata hopi signifikante den tempunan antiguo.
Por dera esnan ku muri den Kristu serka di nan sernan kerí, pero asta asina no tin komunikashon entre nan. Nan lo keda inkonsiente te na e dia glorioso ei ora lo lanta nan for di nan soño profundo pa reuní ku nan sernan kerí ku a muri den Kristu.
Imaginá bo kon lo tabata si e mortonan tabata realmente konsiente i por a mira kon bida aki bou tabata, spesialmente pa nan sernan kerí, ku hopi biaha ta sufri teriblemente despues di nan morto. Dikon, anto, e bèrdat ku e mortonan ta drumi mester ta asina alentador pa esnan bibu?
14 di òktober
Lesa Ellen G. White, “The First Great Deception,” p. 531–550, den The Great Controversy.
Si bo a yega di ta den sirugia i a manda bo leu ku anestesia general, kisas bo por tin un idea vago di kon lo ta pa e mortonan. Pero asta e ora ei, ora bo ta bou di anestesia, bo seleber ainda ta funshoná. Imaginá bo kon lo ta pa e mortonan, ora tur funshon selebral, tur kos, a stòp totalmente. Nan eksperensia den morto, e ora ei, ta di sera nan wowo i, asina leu ku ta konserní kada persona morto ku algun bia a biba, e siguiente kos ku nan lo sa ta sea e segundo binida di Hesus òf Su regreso despues di e milenio (lesa Rev. 20:7–15). Te e momento ei, tur esnan morto, esnan hustu i esnan malbado, ta sosegá, pa loke lo parse pa nan di ta un instante. Pa esnan di nos ku keda bibu, morto ta parse manera kos ku e ta dura pa largu tempu. Pa esnan bibu e ta; pero pa esnan morto e ta parse di ta dura djis un instante.
“Si tabata bèrdat ku e alma di tur hende tabata pasa direktamente pa shelu na ora di disolushon, e ora ei nos por bien kudishá morto mas bien ku bida. E kerensia akí a hiba hopi na pone un fin na nan eksistensia. Ora nan ta aplastá ku problema, konfushon, i desapunto, ta parse un kos fásil pa kibra e hilu frágil di bida i zueif bai den e felisidat di bida eterno.”—Ellen G. White, The Great Controversy, p. 539.
“Niun kaminda den e Sagrado Skrituranan ta haña un deklarashon ku esnan hustu ta bai na nan rekompensa òf e malbadonan na nan kastigu ora nan muri. E patriarkanan i profetanan no a laga un siguransa asina. Kristu i Su apòstelnan no a duna niun indisio di dje. Beibel klaramente ta siña ku e mortonan no ta bai shelu inmediatamente. Ta representá nan komo drumiendo te na resurekshon.”—p. 549, 550.
Kon e noshon bíbliko di e ser humano komo un totalidat, ku ta keda konsiente solamente komo un
persona integral, ta yuda nos komprendé e naturalesa di morto mihó?
E teoria di inmortalidat natural di e alma a tuma e mundu akí over, ku tur su ramafikashon
inkontabel. Dikon, anto, nos mensahe tokante estado di e mortonan ta asina krusial? Dikon, tambe,
asta meimei di kristiannan, nos ta haña oposishon asina fuerte na loke realmente ta un siñansa
maravioso?
Kon un komprendementu di e estado di e mortonan mester protegé nos di loke kisas por “aparesé”
dilanti di nos bista? Es desir, dikon nos no por kere semper loke nos mira, spesialmente si loke nos
mira, òf kere ku nos ta mira, ta spiritu di un miembro di famia morto, manera algun hende a reportá
di a mira?