Lès 5

* 25 - 31 di òktober

Dios ta Bringa pa Boso

Sabat

25 di òktober

Lesa pa e Estudio di e Siman Akí:

Gen. 15:16; Lev. 18:24-30; 2 Tim. 4:1-8; Eks. 23:28-30; Deut. 20:10-15,18; Isa. 9:6

Versíkulo di Memoria:

“I Josué a kapturá tur e reinan akí i nan tera den un solo biaha, pasobra SEÑOR Dios di Israel a bringa pa Israel” (Josué 10:42, ESV).

E buki di Josué ta kontené algun esena perturbante. Preguntanan serio ta ser lantá dor di e konsepto di un guera divino òf santu ku ta ilustrá un grupo di hende ku un mandato duná pa Dios pa destruí un otro grupo.

E asuntu di guera divino den Tèstamènt Bieu ta desafiante. Dios ta aparesé den Tèstamènt Bieu komo e Señor soberano di universo; p’esei, tur loke ta pasa mester, di algun manera, ser relashoná ku Su boluntat direkto òf indirekto. Asina, e pregunta “Kon Dios por permití kosnan asina?” ta bira inevitabel. Siman pasá nos a mira ku Dios Mes ta envolví den un konflikto ku ta muchu mas grandi ku kualke guera òf bataya bringá den historia humano, un bataya ku ta penetrá tur aspekto di nos bida. Nos a mira tambe ku e susesonan di tantu historia bíbliko komo sekular por ser komprondé kompletamente solamente den lus di e konflikto akí.

E siman akí, nos ta sigui eksplorá e komplehidat di gueranan sanshoná divinamente, e limitashonnan i kondishonnan di guera divino, e vishon final di pas ofresé dor di e profetanan di Tèstamènt Bieu, i e implikashonnan spiritual di tal gueranan.

* Studia e lès di e siman akí pa prepará pa Sabat, 1 di novèmber.

Djadumingu

26 di òktober

E Inikidat di e Kananeonan

Lesa Génesis 15:16, Levítiko 18:24-30, Deuteronomio 18:9-14, i Esdras 9:11. Kiko e tekstonan akí ta bisando nos tokante e plan mas grandi di Dios ora E ta ofresé e tera di Canaan na e israelitanan?

Nos mester wak mas ayá di e buki di Josué pa komprondé kompletamente kiko e inikidat di e nashonnan ku tabata habitá Canaan tabata nifiká. E práktikanan repugnante di e nashonnan akí di sakrifisio infantil, adivinashon, magia, bruheria, nekromansia (magia pretu), i spiritualismo ta duna nos un pista (Deut. 18:9-12).

E deskubrimentu di e tekstonan ugarítiko antiguo (for di Ras Shamra) ta proveé mas bista riba e religion i sosiedat kananeo, i nan ta demostrá ku kondenashon di e kultura akí no solamente tabata komprendibel sino, di akuerdo ku normanan moral di Tèstamènt Bieu, tambe hustifiká. E religion kananeo tabata basá riba e kreensia ku fenómenonan natural, ku tabata sigurá fertilidat, tabata ser kontrolá dor di e relashonnan seksual entre diosnan i diosanan. Pues, nan tabata visualisá e aktividat seksual di e deidatnan den términonan di nan propio komportashon seksual i tabata envolví den práktikanan seksual ritual pa asina instigá e diosnan i diosanan pa hasi meskos. E konsepto akí a resultá den e institushon di prostitushon “sagrado”, envolviendo tantu prostitutanan maskulino komo femenino ku ta partisipá den ritonan orgiástiko, atrobe tur komo parti di nan propio práktikanan religioso!

Un nashon no por lanta na un nivel moral ku ta mas haltu ku esun di e diosnan ku su pueblo ta adorá. Komo resultado di un komprondementu asina di nan deidatnan, no ta nada straño ku e práktikanan religioso di e kananeonan tabata inkluí sakrifisio infantil, loke Beibel a spièrta spesífikamente kontra dje.

Evidensia arkeológiko ta konfirmá ku regularmente e habitantenan di Canaan tabata sakrifiká nan primogénitonan na e diosnan, realmente demoñonan, ku nan tabata adorá. Skelètnan chikitu hañá machiká den kònchi grandi ku inskripshonnan di kulto ta duna testimonio di nan religion degradante i loke esei a nifiká pa hopi di nan yunan.

E eradikashon di e kananeonan, antó, no tabata un pensamentu despues, algu ku a surgi despues di e desishon di Dios pa duna e tera di Canaan na e israelitanan. E habitantenan di Canaan a haña un tempu di prueba, un tempu di mizerikòrdia adishonal durante kua nan tabatin e oportunidat pa deskubrí Dios i Su karakter pa medio di e testimonio di e patriarkanan ku tabata biba meimei di nan. Nan tabatin e chèns, pero opviamente, nan a malgast’e, i a sigui den nan práktikanan horibel te ora ku finalmente Señor mester a pone un paro na nan.


Djaluna

27 di òktober

E Hues Supremo

Lesa Génesis 18:25; Salmo 7:11; Salmo 50:6; Salmo 82:1; Salmo 96:10; i 2 Timoteo 4:1-8. Kiko e versíkulonan akí ta bisando tokante e karakter moral di Dios? Kon e papel di Dios komo e Hues di universo ta yuda nos komprondé e kuestion di guera divino?

E santidat di e karakter di Dios ta nifiká ku E no por tolerá piká. E tin pasenshi. Sinembargo, piká mester kosechá su konsekuensia final, ku ta morto (Rom. 6:23). Yahweh a deklará guera kontra piká, independientemente di unda el a ser hañá, sea na Israel òf meimei di e kananeonan. Israel no a ser santifiká dor di partisipá den gueranan santu mas ku otro nashonnan tabata (Deut. 9:4-5; Deut. 12:29-30) asta ora nan a bira e medio di huisio di Yahweh kontra Su nashon skohí. Diferente for di otro puebelnan antiguo di Oriente Serkano, e israelitanan a eksperensiá e kontrali di guera santu, ora Dios no a bringa pa nan sino kontra nan, permitiendo nan enemigunan oprimí nan (kompará ku Josué 7).

Henter e konsepto di guera santu por ser komprondé solamente si e ser mirá den lus di e aktividat di Dios komo hues. Ora e ser mirá di e manera akí, e gueranan di konkista di Israel ta tuma un karakter kompletamente diferente. Kontrali na e gueranan imperialista di engrandesementu propio, asina komun den e mundu antiguo (i esun di nos awe), e gueranan di Israel no tabata destiná pa logra gloria pa nan mes sino pa establesé e hustisia i pas di Dios den e tera. P’esei, den sentro di komprondé e konsepto di guera santu tin e konsepto di e gobernashon i soberania di Dios, ku ta na peliger den e imágen di Dios komo guerero, meskos ku nan ta den e imágen di Dios komo rei òf komo hues.

Yahweh komo guerero ta Esun ku, komo hues, ta komprometé na implementá, stabilisá i mantené e imperio di e lei, ku ta e refleho di Su karakter. E imágen di Dios komo guerero, similar na esun di hues i rei, ta afirmá ku Yahweh lo no tolerá rebelion kontra Su órden establesé pa semper. P’esei, un hende por afirmá ku e meta di e aktividat di Yahweh nunka ta guera mes, òf viktoria mes, sino e reestablesementu di hustisia i pas. Finalmente, pa husga i pa hiba guera, òf pa trese hustisia, ta e mesun kos si Dios ta e suheto di e akshon.

Reflekshoná riba Dios komo un hues hustu ku no por ser soborná ni influensiá pa parsialidat. Kon un Dios, ku lo no tolerá infinitamente piká, opreshon, sufrimentu di esnan inosente, i eksplotashon di enan oprimí, ta parti integral di e evangelio?


Djamars

28 di òktober

Ekspropiashon òf Anikilashon?

Kompará Eksodo 23:28-30; Eksodo 33:2; Eksodo 34:11; Numbernan 33:52; i Deuteronomio 7:20 ku Eksodo 34:13; Deuteronomio 7:5; Deuteronomio 9:3; Deuteronomio 12:2,3; i Deuteronomio 31:3,4. Kiko e tekstonan akí ta revelá tokante e propósito di e konkista i e ekstenshon di e destrukshon?

E propósito original di Dios pa e kananeonan no tabata anikilashon sino, en kambio, ekspropiashon. Un investigashon di e pasashinan ku ta deskribí e manera ku Israel mester tabata envolví den e batayanan di e konkista a usa términonan ku ta papia tokante e ekspropiashon, ekspulshon, i disipashon hibá kontra e habitantenan di e Tera Primintí. E di dos grupo di términonan ku ta ekspresá destrukshon i tin Israel komo suheto di e akshon ta referí prinsipalmente na ophetonan inanimá, manera artíkulonan di adorashon pagano i ophetonan dediká na destrukshon. Evidentemente, e lugánan di adorashon pagano i e altarnan a konstituí e sentronan prinsipal di e religion kananeo.

Guera santu ta prinsipalmente orientá pa ku e kultura i sosiedat korupto di Canaan. Pa evitá kontaminashon, Israel mester a destruí tur e elementonan ku tabata propagá korupshon. Sinembargo, tur e habitantenan di Canaan, i esnan ku, riba un base individual, a rekonosé e soberania di Dios promé ku e konkista, òf asta durante e konkista, por a skapa pa medio di imigrashon (Jos. 2:9-14; kompará ku Huesnan 1:24-26). E úniko parti di e poblashon kananeo kondená na destrukshon tabata esnan ku a retirá bai den e statnan fortifiká, a sigui rebeldiá tenasmente kontra e plan di Dios pa e israelitanan, i a hasi nan kurason duru (Jos. 11:19-20).

Sinembargo, esaki sí ta lanta un pregunta: si e propósito inisial di konkistá Canaan tabata pa kore ku e habitantenan di e tera i no pa anikilá nan, dikon e israelitanan mester a mata asina tantu hende?

Análisis di e tekstonan bíbliko relashoná ku e konkista di Canaan a revelá ku e intenshon original di e konkista tabata impliká e disipashon di e poblashon kananeo. Sinembargo, mayoria di e kananeonan, meskos ku e fárao di Egipto, a hasi nan kurason duru i, komo tal, a bira un ku e kultura te na tal grado ku e destrukshon di nan kultura a nifiká ku nan mester a ser destruí, tambe.

Ki elementonan den bo mes karakter i kustumbernan mester ser eksterminá i anikilá?


Djárason

29 di òktober

Eskoho Liber

Lesa Deuteronomio 20:10-15-18; Deuteronomio 13:12-18; i Josué 10:40. Kon e lei di guera i e prosedura kontra un stat idolátra na Israel, ekspresá den Deuteronomio, ta yuda nos komprondé e limitashonnan di destrukshon total den e guera ku e israelitanan tabata envolví aden?

E teksto hebreo ta usa un término úniko pa deskribí e destrukshon di hende den guera: cḥerem. E término aki ta referí na loke ta “prohibí,” “kondená,” òf “dediká na anikilashon.” Mayoria biaha, e ta designá ponementu kompletu i irevokabel di hende, bestia òf ophetonan inanimá den e teritorio di kòntròl eksklusivo di Dios, ku den guera tabata envolví, den mayoria kaso, nan destrukshon. E konsepto i práktika di cḥerem komo un eradikashon total di un pueblo den guera mester ser komprondé den lus di e konflikto di Yahweh ku e forsanan kósmiko di maldat, kaminda Su karakter i reputashon ta na peliger.

Atrobe, for di e surgimentu di piká den mundu, no tin neutralidat: un hende ta sea na banda di Dios òf kontra di djE. Un banda ta hiba na bida, bida eterno, i e otro na morto, morto eterno.

E práktika di destrukshon total ta deskribí e huisio hustu di Dios kontra piká i maldat. Di un manera úniko Dios a delegá ehekushon di parti di Su huisio na Su nashon skohí, Israel antiguo. E deboshon na destrukshon tabata bou di Su kontrol teokrátiko estrecho, limitá na un sierto periodo di historia, e konkista, i na un área geográfiko bon definí, Canaan antiguo. Manera nos a mira den e estudio di ayera, esnan ku a bini bou di e prohibishon di destrukshon a rebeldiá konsistentemente kontra e propósitonan di Dios i a desafiá nan, sin arepentí nunka tampoko. P’esei, e desishon di Dios pa destruí nan no tabata arbitrario ni nashonalista.

Ademas, Israel lo a spera e mesun trato si nan a disidí di adoptá e mesun estilo di bida ku e kananeonan (kompará ku Deuteronomio 13). Asta si ta parse komo si fuera e gruponan situá na kada banda di e guera divino ta pre-definí (e israelitanan mester heredá e tera i e kananeonan mester ser destruí), tin e posibilidat pa move di un banda pa e otro, manera nos lo mira den e kasonan di Rahab, Achan i e gabaonitanan.

Hende no tabata ser duná protekshon arbitrariamente òf poné bou di un prohibishon. Esnan ku tabata benefisiá di un relashon ku Yahweh por a pèrdè nan státus privilegiá pa medio di rebelion, i esnan bou di e prohibishon por a someté na e outoridat di Yahweh i biba.

Kiko ta e implikashonnan spiritual di e desafio di e kananeonan na Dios pa nos konteksto di awendia? Es desir, kiko ta e konsekuensianan di nos eskohonan liber pa nos personalmente?


Djaweps

30 di òktober

E Prens di Pas

Kon e siguiente tekstonan ta deskribí e futuro ku Dios a premirá pa Su pueblo? Isa. 9:6; Isa. 11:1-5; Isa. 60:17; Os. 2:18; Mik. 4:3.

Aunke e enfoke prinsipal di e lès di e siman akí a konstituí e gueranan divinamente órdená i asistí di Tèstamènt Bieu, nos mester menshoná e presensia di un otro tema igualmente signifikante di e eskritonan profétiko di Tèstamènt Bieu: e futuro vishon di e era mesiániko pasífiko. E Mesias ta ser deskribí komo e “Prens di Pas” (Isa. 9:6). E lo introdusí un reino dominá pa pas, kaminda e leon i e lamchi lo kome yerba huntu (Isa. 11:1-8), den kua lo no tin destrukshon ni daño (Isa. 11:9), i kaminda pas lo goberná (Isa. 60:17) i ta kore manera un riu (Isa. 66:12).

Lesa 2 Reinan 6:16-23. Ki revelashonnan e storia akí ta duna den e propósitonan mas profundo di Dios pa Su pueblo i humanidat?

Konsiderá e storia di e alimentashon di e ehérsito sirio riba inisiativa di Eliseo. En bes di masakrá nan (2 Reinan 6:22), el a mustra nan e ideal supremo, pas, ku semper tabata e deseo di Dios pa Su pueblo. Ta interesante pa opservá ku Eliseo ta kompletamente konsiente di e superioridat di e ehérsito invisibel ku ta rondoná e enemigu (2 Reinan 6:17). Tantu ku Dios ta envolví den un konflikto kósmiko ku a afektá nos planeta tambe, e meta final di redenshon no ta un konflikto perpetuo òf asta un sometimentu eterno di e enemigu den un estado di sklabitut, sino en kambio, pas eterno. Manera violensia ta engendrá violensia (Mat. 26:52), pas ta engendrá pas. E storia ta konkluí dor di deklará ku e “sirionan no a bin atrobe riba invashon den e tera di Israel” (2 Reinan 6:23, ESV).

Pensa riba tur e maneranan ku nos por, dor di trata na rivalisá Hesus, ta agentenan di pas. Ke tal di bo mes bida awor akí? Den ki formanan, den kualke konflikto ku kisas bo por ta enfrentando, bo por ta un agente di pas en bes di konflikto?


Djabièrnè

31 di òktober

Lesa Ellen G. White, “The Fall of Jericho,” p. 491-493, den Patriarchs and Prophets.

Meskos ku tur kos den Beibel, konosé e konteksto i e trasfondo ta krusial. Manera nos a mira, e konflikto kósmiko i e motibu di Dios komo hues ta krusial pa komprondé e gueranan akí kontra e kananeonan.

“Dios no ta rabia lihé. El a duna e nashonnan malbado un tempu di prueba pa nan por a bira konosí kunE i Su karakter. Segun e lus duná tabata nan kondenashon pa nenga di risibí e lus i skohe nan mes kamindanan mas bien ku e kamindanan di Dios. Dios a duna e motibu pakiko E no a ekspropiá e kananeonan mesora. E inikidat di e amoreonan no tabata total. Pa medio di nan inikidat nan tabata trese nan mes gradualmente na e punto kaminda e toleransia di Dios no por a ser ehersé mas i nan lo a ser eksterminá. Te ora ku e punto a ser alkansá i nan inikidat tabata total, e vengansa di Dios lo a ser posponé. Tur nashon tabatin un periodo di prueba. Esnan ku a hasi e lei di Dios nulo lo a avansá di un grado di maldat na un otro. Yunan lo a heredá e spiritu rebelde di nan mayornan i hasi pió ku nan tatanan promé ku nan te ora ku e furia di Dios lo a kai riba nan. E kastigu no tabata ménos pasobra el a ser posponé.”—Ellen G. White Comments, The SDA Bible Commentary, tomo 2, p. 1005.

Preguntanan pa Diskushon:
Diskutí e implikashonnan di Dios siendo nos hues i tambe e Hues Supremo di universo. Dikon bo ta kere ku e echo ku Dios ta e Hues ta fundamental pa e evangelio i pa nos salbashon?
Kon e kaso di e kananeonan ta ofresé nos un bentana den e pasenshi i hustisia di Dios? Kon nos por reflehá e karakter di Dios den e manera ku nos ta trata ku nos semehantenan?
Pensa riba e naturalesa fundamental di boluntat liber. Dikon bo ta kere ku Dios ta respetá nos libertat di eskoho? Kon amor i libertat di eskoho ta relashoná ku otro?
Tèstamènt Bieu ta kontené hopi storia di guera i konflikto, pero finalmente, e ta pronostiká un vishon di pas. Ki ròl kristiannan mester hunga pa establesé pas den nan ambiente?